November 23, 2020

Sinews *News and Opinions Site *Malpera nûçe û Şîroveyê *Haber ve Yorum Sitesi

Profesörden anadil değerlendirmesi: Anadiliyle konuşmayan kimliğini koruyamaz

ENKS’nin Rojava’da anadilde eğitimin kaldırılmasına ilişkin talebi giderek farklı kesimlerce tepki almaya devam ediyor. Konuya ilişkin ANHA’ya konuşan Almanya’da yaşayan Kürt Profesör Jan İlhan Kızılhan, “Anadilini konuşamayan bir kişi kimliğini koruyamaz” dedi.
Alman Psikoloji Enstitüsü’nde görev yapan Prof. Jan İlhan Kızılhan, Êzidî toplumuna mensup olup 2014 yılında Başurê Kürdistan’da bulunan Duhok Üniversitesi yakınında açtığı psikoloji kliniğinde, DAİŞ çetelerinden kurtarılan yüzlerce Êzidî kadına psikolojik destek sundu.
Kürtlerin yaşadığı parçalanmışlığa dikkat çeken Kızılhan, yaklaşık 14 milyon Kürdün Kürdistan dışında yaşamak zorunda kaldığını ifade etti. Kürt halkının tarihi ve kültürel önemli zenginliklere sahip olduğunu ifade eden Kızılhan, Kürtçe ve lehçelerine ilişkin bilimsel araştırmaların yapılması gerektiğini kaydetti.
Kürt tarihine ilişkin çalışmalar yaptığını söyleyen Kızılhan, “Kürt dili, Kürt tarihinin önemli bir parçasıdır. Kendi aramızda Kürtçe konuşmazsak kimliğimizi koruyamayız. Öyle ki bu anadil konusunda psikolojik araştırmalar yapmak için yoğun bir çaba içerisindeyim” diye konuştu.
Çocukların Kürtçe konuşmasının önemine değinen Kızılhan, anadilde konuşmanın çocukların zekasını geliştirdiğini ifade etti. Kürdistan’ı işgal eden devletlerin kendi dilini halka dayattığına dikkat çeken Kızılhan, “Bu da çocukların zihinlerinin parçalanmasına neden oldu. Çocuklar, yarı Kürtçe yarı Türkçe, Arapça veya Farsça konuştuğu zaman dil problemi yaşar. Psikolojide de anadil çok önemlidir. Bir insan anadilinde konuşamazsa psikolojik durumunu da rahatça ifade edemez” dedi.
‘ESARET ALTINDAKİ HALKLAR ANADİLİNİ KONUŞAMAZ’
Esaret altındaki halkların anadilini konuşamadığını söyleyen Kızılhan, Afrika ve Amerika’daki bazı halkları örnek göstererek anadil yerine İspanyolca ve Fransızca konuşulduğunu hatırlattı. 500 yıl içerisinde 10 bin dilin imha ve asimile politikalarıyla yok olduğuna dikkat çeken Kızılhan, “Halk anadilini konuşamadığı için dil unutuldu. Bu şekilde yaklaşık 10 bin dil imha oldu. Kürdistan’da anadilde konuşma önemli bir aşama kat edildi fakat istenen düzeye ulaşılmış değil” ifadelerini kullandı.
‘KÜRT MEDYASI KUTSAL BİR ROL OYNADI’
Kürt devrimleri sayesinde Kürdistan’ın her parçasında Kürtlerin anadilinde konuşabildiğini dile getiren Kızılhan, “20 yıl öncesine oranla Kürtlerde anadilde konuşan kişi sayısı oldukça arttı. Basın kurumlarının Kürtçe yayın yapması bunda önemli bir etken oldu. Med Tv gibi Kürtçe kanallar anadil konusunda kutsal bir rol oynadı. Şu anda Kürtçe kanal sayısı arttı bu kanallarda kullanılan Kürtçenin ortak olmaması sorun oluşturmaktadır. Akademik bir Kürtçenin oluşturulması ve kullanılması için zaman gerekiyor” şeklinde konuştu.
Kızılhan sözlerini şöyle sürdürdü: “30 yıl önce Almanya’da üniversite okuduğumda Kürdistan’ın dört parçasından gelen Kürt arkadaşlar vardı. Ancak birbirimizin dilini anlayamıyorduk. Bu nedenle iletişim kurmakta zorlanıyorduk. İletişim kurmak için İngilizce konuşuyorduk. Bu bizim için bir utançtı.”
‘BÜTÜN KÜRTLER EMEK VERMELİ’
Avrupa’daki birçok üniversitede Kürtçenin araştırılması ve öğrenilmesi için bölüm açıldığını ifade eden Kızılhan, “Kürt psikolojisi ve anadilin öğrenilmesi konusunda araştırma yaptığımda kullanılan Kürtçenin akademik olmadığını gördüm. Akademik dil sadece okul ve üniversitede kullanılıyor. Günlük yaşamda kullanılmıyor. Bununla birlikte akademik Kürtçenin kullanımı sınırlı kalıyor. Dünyadaki büyük üniversitelerde ‘Kürdoloji’ bölümü açılması önerilerinde bulundum. Bütün Kürtlerin bunun için emek vermesi gerekiyor” diye konuştu.
‘ORTADOĞU’DA KÜRTÇENİN KULLANIMI YAYGINLAŞMALIDIR’
Kürtlerin 21’inci yüzyılda Ortadoğu siyasetinde önemli rol oynadığını ifade eden Kızılhan, “Kürtlerin katılımı olmadan Ortadoğu’daki hiçbir krizin çözülmesi mümkün değildir. Bu nedenle Kürtçenin kullanımı ve yaygınlaşması son derece önemlidir. Ticaret ve ekonomi Kürt dilinin yaygınlaşmasında önemli rol oynamaktadır. Çin ve bazı Avrupa ülkeleri Kürtlerle ticari ilişkiler kurduğu için Kürtçenin kullanımına önem vermektedir. Kürtlerin tüm ticareti Kürtçe olmalıdır. İşgalcilerin dilleriyle olmamalıdır. Bu yolla Kürtçe daha çok yayılma alanı bulur” ifadelerini kullandı.
İşgalcilerin Kürtçeyi imha etmeye çalıştığını dile getiren Kızılhan, “Dersim’de Türk devleti Kürtlere büyük bir katliam yaptı. Dersim’de yaşayan Kürtler kendini katliamdan kurtarmak için Türkçe konuşmaya başladı” şeklinde konuştu.
ROJAVA’DAKİ ANADİLDE EĞİTİMİN ÖNEMİ
Rojava’da Kürtçenin kullanımına ilişkin değerlendirmelerde bulunan Kızılhan, “Rojava’da Kürtçenin öğrenilmesi ve yayılması okul ve üniversiteler aracılığıyla gerçekleşiyor. Okullarda öğretilmesi için hazırlanan materyaller bu konuda büyük önem taşıyor. Rojava, Kürdistan’ın diğer parçaları açısından son derece önemli bir görev görüyor. Öğrenciler ilkokulda öğrendiği Kürtçeyi üniversitede ilerletiyor” dedi.
‘ROJAVA’YI ZİYARET ETMEK İSTİYORUM’
Rojava Devrimi’yle birlikte Kürt halkının dilinin ve kültürünün korunması ve geliştirilmesi görevinin Rojava’ya düştüğüne dikkat çeken Kızılhan, en yakın zamanda Rojava’yı ziyaret ederek Rojava Üniversitesi’nde seminer vermek istediğini de sözlerine ekledi.